Założenia dydaktyczne
opiera się na zasadach dydaktycznych, które zostały dokładnie zbadane w środowisku akademickim i potwierdzone w praktyce szkolnej.
Mocne fundamenty
Naukę można porównać do piramidy, w której kolejne poziomy umiejętności poznawczych opierają się na wcześniejszych. Jeśli umiejętności znajdujące się na niższych poziomach nie są wystarczające, zagrożony jest cały dalszy proces nauki. Uczeń, który ma rozwiązywać równania z ułamkami, nie wiedząc przy tym, czym tak naprawdę jest ułamek, ma niewielkie szanse na sukces. Brak elementarnej wiedzy sprawia, że zadania wydają się trudniejsze, niż są w rzeczywistości. Taka sytuacja jest bardzo demotywująca.
Głównym celem edukacji powinna być zdolność do samodzielnego tworzenia i stosowania nabytych umiejętności. Jednak również cele edukacyjne mają swoją hierarchię, którą często opisuje się za pomocą taksonomii Blooma:
Mocne fundamenty w
koncentruje się na dokładnym opanowaniu podstaw. Bo choć edukacja to coś więcej niż tylko wiedza podstawowa, bez niej trudno iść dalej, głębiej. Kiedy dobrze opanujemy podstawy, będziemy mieli więcej czasu na rozwiązywanie ciekawych problemów, rozwijanie krytycznego myślenia i dyskusję. Ponadto, w przeciwieństwie do tradycyjnych kart pracy czy zeszytów ćwiczeń, ukierunkowane jest na wyższe piętra piramidy. (zob. Rodzaje ćwiczeń)
Odpowiedni stopień trudności
Kluczowym elementem uczenia się jest motywacja. Istotnym czynnikiem wpływającym na motywację jest równowaga pomiędzy umiejętnościami a poziomem trudności zadania. Częstym problemem, z którym borykają się nauczyciele, jest demotywacja uczniów wynikająca z tego, że zadania są albo zbyt łatwe i przez to nudne, albo zbyt trudne i stresujące. Zagadnieniem tym zajmował się np. Mihaly Csikszentmihalyi w swoich pracach poświęconych stanowi przepływu (flow), w którym równowaga pomiędzy umiejętnościami a poziomem trudności odgrywa kluczową rolę.
Obecnie wiele aplikacji i platform edukacyjnych dąży do „grywalizacji”, czyli wykorzystania elementów znanych z gier komputerowych (grafika, punkty, fabuła). Jednak kluczowym aspektem, wspólnym dla dobrze zaprojektowanych gier, jest odpowiednie zarządzanie stopniem trudności. Takie gry posiadają stopniowy wzrost trudności, umożliwiając graczom rozwój i doskonalenie umiejętności.
Wykonywanie ćwiczeń ze stopniem trudności w
kładzie duży nacisk na wykonywanie ćwiczeń o różnych poziomach trudności. Większość oferowanych zadań ma trzy różne poziomy trudności. Poziom trudności jest również uwzględniany w algorytmie rekomendacji, a przykłady są na bieżąco aktualizowane na podstawie szczegółowych analiz poprawnych i błędnych odpowiedzi. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Jak to działa.
Informacja zwrotna
W procesie uczenia się niezwykle ważna jest informacja zwrotna. Ludzie na ogół nie wiedzą, co w rzeczywistości umieją (tzw. efekt Dunninga–Krugera), a bez informacji zwrotnej nie są w stanie odpowiednio pokierować swoją nauką. W środowisku szkolnym informacja zwrotna najczęściej ma postać oceny podsumowującej. Jednak w procesie uczenia się ważniejsza jest regularna, kształtująca informacja zwrotna, która jest dla nas wskazówką, co i jak należy poprawić.
W przypadku informacji zwrotnej istotne jest również to, jak szybko ją otrzymujemy. Przykładowo znacznie trudniej jest nauczyć się cumować jacht, niż parkować samochód, ponieważ informacja zwrotna w przypadku jachtu jest wolniejsza (jacht nie reaguje na skręcanie kierownicą tak szybko jak samochód).
Informacja zwrotna w
zapewnia natychmiastową informację zwrotną przy wszystkich przykładach. Ponadto kładziemy nacisk na wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi w komentarzu, wprowadzając w ten sposób w życie zasadę uczenia się na błędach.
Aktywna nauka
Rozwiązywanie ćwiczeń może być jedną z bardziej efektywnych form nauki aktywnej. Przywołując informacje z pamięci albo wykorzystując je do rozwiązania danego przykładu, automatycznie je utrwalamy. Uczniom często wydaje się, że rozwiązywanie ćwiczeń przynosi gorsze rezultaty niż czytanie tekstów w podręczniku, ponieważ podczas rozwiązywania ćwiczeń mogą napotkać problem lub popełnić błąd. Jednak wyniki eksperymentów wyraźnie pokazują, że w wielu obszarach rozwiązywanie ćwiczeń jest skuteczniejsze. Poniższy wykres ilustruje wyniki typowego eksperymentu: ponowne, a nawet wielokrotne czytanie tekstów w podręczniku przynosi dobre wyniki, ale tylko krótko po procesie uczenia się. Jeśli jednak spojrzeć na efekty w dłuższej perspektywie (a to właśnie one mają największe znaczenie w edukacji), to rozwiązywanie ćwiczeń wypada zdecydowanie lepiej.
Aktywna nauka w
koncentruje się na aktywnej nauce w formie rozwiązywania ćwiczeń. Dla niektórych tematów dostępne są również krótkie wyjaśnienia tekstowe, jednak nacisk położny jest przede wszystkim na aktywność.
Rozwiązywanie ćwiczeń w odstępach czasu
Czy nam się to podoba, czy nie, zapominamy. Niezwykle istotne jest więc powracanie do wcześniej poznanych zagadnień. Kiedy mamy systematyczny kontakt z danym materiałem, nasze umiejętności utrwalają się, a tempo zapominania wyraźnie maleje. Idealnym rozwiązaniem jest powracanie (powtarzanie) do danego zagadnienia w wydłużających się odstępach czasu.
Pozytywne efekty rozwiązywania ćwiczeń w odstępach czasu zostały bardzo dobrze udowodnione eksperymentalnie. Niestety taki sposób uczenia się jest nadal zbyt rzadko stosowany. Uczniowie często uczą się wszystkiego naraz tuż przed sprawdzianem czy egzaminem, a na lekcjach brakuje czasu na systematyczne powtórki. Ponadto optymalne odstępy czasu różnią się w zależności od ucznia, co utrudnia ich wdrożenie w tradycyjnym systemie nauczania.
Rozwiązywanie ćwiczeń w odstępach czasu w
posiada kilka rozwiązań wspierających rozwiązywanie ćwiczeń w odstępach czasu, m.in. oceny w postaci gwiazdek, które motywują do ponownego rozwiązania zadania oraz algorytm rekomendacji, który automatycznie sugeruje konkretne ćwiczenia po pewnym czasie. By dowiedzieć się więcej, zob. Jak to działa.
Tymczasowe wsparcie
Kolejne kluczowe założenie dydaktyczne w języku angielskim określane jest jako instructional scaffolding, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza rusztowanie instruktażowe – my wolimy używać określenia tymczasowe wsparcie. Kiedy uczniowie napotykają problem, który w danym momencie jest dla nich zbyt trudny, otrzymują „rusztowanie” – tymczasowe wsparcie, które pomaga im rozwiązać problem. Wraz z coraz lepszymi wynikami stopniowo zmniejszamy wsparcie, aż do momentu, w którym uczniowie są w stanie samodzielnie rozwiązać dany problem.
Tymczasowe wsparcie w
W zasada ta została uwzględniona w projektach niektórych ćwiczeń, np. Krok po kroku i Przesuwanie. Jest również szeroko stosowana w informatyce w ćwiczeniach z programowania, w których zadania wstępne posiadają przykładowe kody, które uczniowie muszą zmienić lub uzupełnić. Zob. też Rodzaje ćwiczeń.
Wybrana literatura
Poniższe publikacje omawiają poszczególne założenia w sposób bardziej szczegółowy. Nie są to pierwotne źródła naukowe, lecz opracowania, które gromadzą wyniki wielu badań i przedstawiają je w formie przystępnej dla szerszego grona odbiorców:
- Willingham, D. T. (2021). Why don't students like school?: A cognitive scientist answers questions about how the mind works and what it means for the classroom. John Wiley & Sons.
- Ambrose, S. A., Bridges, M. W., DiPietro, M., Lovett, M. C., & Norman, M. K. (2010). How learning works: Seven research-based principles for smart teaching. John Wiley & Sons.
- Clark, R. C., & Mayer, R. E. (2016). E-learning and the science of instruction: Proven guidelines for consumers and designers of multimedia learning. john Wiley & sons.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). What works, what doesn’t. Scientific american mind , 24(4), 46-53.
- Hattie, J. (2012). Visible learning for teachers: Maximizing impact on learning. Routledge.
